पुणे : मोठ्या आकाराच्या टॉक्सिक मल्टिनोड्युलर गोईटर आणि दीर्घकाळापासून असलेल्या हायपरथायरॉईडीझममुळे त्रस्त असलेल्या ५४ वर्षीय महिलेवर मेडिकोव्हर हॉस्पिटल, भोसरी, पुणे येथे टोटल थायरॉइडेक्टॉमी शस्त्रक्रिया यशस्वीपणे करण्यात आली. थायरॉईड ग्रंथीच्या वाढलेल्या आकारामुळे रुग्णेला श्रम करताना श्वास घेण्यास त्रास तसेच आवाजात बदल जाणवत होता.
सुनीता फाटंगरे या रुग्णेला दीर्घकाळापासून हायपरथायरॉईडीझम असून त्यांच्यावर अँटी-थायरॉईड औषधोपचार सुरू होते. मात्र, कालांतराने थायरॉईड ग्रंथीचा आकार वाढून मोठा मल्टिनोड्युलर गोईटर तयार झाला. त्यासोबत श्वास घेण्यास त्रास आणि आवाजात बदल अशी लक्षणे दिसू लागल्याने मेडिकोव्हर हॉस्पिटलमधील डॉक्टरांनी शस्त्रक्रियेचा निर्णय घेतला.
डॉ. आशिष शहुराव बांगर, कन्सल्टंट – सर्जिकल ऑन्कोलॉजी, यांच्या नेतृत्वाखाली आणि डॉ. शिरीष शेळके, कन्सल्टंट – ईएनटी यांच्या सहकार्याने ही गुंतागुंतीची केस हाताळण्यात आली. एंडोक्रायनॉलॉजी, क्रिटिकल केअर आणि अॅनेस्थेशिया विभागाच्या टीमनेही उपचार प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावली.
गोईटरचा मोठा आकार आणि संभाव्य श्वसनमार्गाच्या अडथळ्याचा धोका लक्षात घेऊन शस्त्रक्रियेपूर्वी रुग्णेची सर्वंकष तपासणी करण्यात आली. थायरॉईड फंक्शनसह कॅल्शियम, फॉस्फरस, मॅग्नेशियम व व्हिटॅमिन डीची तपासणी करण्यात आली. तसेच हृदयाची तपासणी आणि अॅनेस्थेशिया फिटनेसही करण्यात आला.
रुग्णेवर टोटल थायरॉइडेक्टॉमी यशस्वीपणे करण्यात आली. शस्त्रक्रियेनंतर श्वसनमार्गावर बारकाईने लक्ष ठेवण्यासाठी तिला मेडिकोव्हर हॉस्पिटलच्या अतिदक्षता विभागात दाखल करण्यात आले. सुरुवातीला व्हेंटिलेटरी सपोर्ट देण्यात आला. नियोजित पद्धतीने व्हेंटिलेटरी सपोर्ट कमी करून रुग्णेला यशस्वीरीत्या एक्स्ट्युबेट करण्यात आले.
शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णेच्या आवाजात सुधारणा झाली आणि तिने प्रथम द्रवपदार्थ व त्यानंतर सॉफ्ट डायट घेण्यास सुरुवात केली. दरम्यान, हातांमध्ये मुंग्या येणे आणि Chvostek sign सकारात्मक आढळल्याने हायपोकॅल्सेमियाची सुरुवातीची लक्षणे ओळखण्यात आली. आयोनाइज्ड कॅल्शियमची तपासणी करून कॅल्शियम सप्लिमेंटेशन आणि कॅल्सिट्रिऑलद्वारे उपचार करण्यात आले. त्यानंतर रुग्णेची प्रकृती स्थिर राहिली.
ड्रेनचे प्रमाण कमी झाल्यानंतर तो काढण्यात आला. रुग्णेची जखम व्यवस्थित भरून आली असून आवाजात सुधारणा आणि आहार सहन करण्याची क्षमता समाधानकारक राहिल्याने तिला स्थिर स्थितीत डिस्चार्ज देण्यात आला.
डॉ. आशिष शहुराव बांगर म्हणाले, “मोठ्या आकाराच्या टॉक्सिक मल्टिनोड्युलर गोईटरमध्ये, विशेषतः रुग्णाला श्वास घेण्यास त्रास किंवा आवाजात बदल यांसारखी लक्षणे असतील, तर शस्त्रक्रिया आणि श्वसनमार्गाच्या व्यवस्थापनासमोर आव्हाने निर्माण होऊ शकतात. अशा परिस्थितीत शस्त्रक्रियेपूर्वी रुग्णाचे योग्य नियोजन, विविध विभागांचा समन्वय आणि काळजीपूर्वक शस्त्रक्रिया महत्त्वाची ठरते. शस्त्रक्रियेनंतरही बारकाईने निरीक्षण करणे तितकेच आवश्यक आहे. या रुग्णेमध्ये कॅल्शियमची पातळी कमी होण्याची सुरुवातीची लक्षणे वेळीच ओळखून उपचार करण्यात आल्याने तिची प्रकृती समाधानकारकपणे सुधारली.”
या प्रकरणातून मेडिकोव्हर हॉस्पिटल, भोसरी, पुणे येथे मोठ्या टॉक्सिक मल्टिनोड्युलर गोईटरच्या उपचारामध्ये बहुविभागीय समन्वय, शस्त्रक्रियेपूर्वीचे योग्य नियोजन, अचूक शस्त्रक्रिया आणि शस्त्रक्रियेनंतरचे काटेकोर निरीक्षण यांचे महत्त्व अधोरेखित होते.